เทคนิคการผสมเกสรพืชไร่ (Field Crop Pollination Techniques)

Workshop นี้ออกแบบมาเพื่อให้นักเรียนได้เรียนรู้ขั้นตอนสำคัญของ การปรับปรุงพันธุ์พืช (Plant Breeding) ผ่านกิจกรรมการผสมเกสรพืชไร่แบบปฏิบัติจริง ตั้งแต่การสังเกตโครงสร้างดอกพืชไร่แต่ละชนิด การแยกเพศในดอกไม้ การคัดเลือกต้นแม่–ต้นพ่อ ไปจนถึงเทคนิคการผสมเกสรแบบควบคุม (Controlled Pollination) ที่นักวิจัยใช้ในงานพัฒนาสายพันธุ์พืชไร่ในปัจจุบัน

ผู้เรียนจะได้ฝึกใช้เครื่องมือพื้นฐาน เช่น forceps, scissors, micropipette และเรียนรู้วิธีเพิ่มความแม่นยำในการผสมเกสร เพื่อให้เข้าใจว่าการผสมเกสรเป็นหัวใจของการสร้างพันธุ์ใหม่ที่ให้ผลผลิตสูงขึ้น แข็งแรง และมีความทนทานต่อสภาพแวดล้อมหรือโรคและแมลงศัตรูพืชได้ดียิ่งขึ้น

ผู้เรียนจะได้เรียนรู้:

สรีระและโครงสร้างดอกพืชไร่: การจำแนกดอกสมบูรณ์เพศและดอกไม่สมบูรณ์เพศ รวมถึงช่วงเวลาที่เหมาะสม (Anthesis) ในการผสมเกสรของพืชแต่ละชนิด

หลักการคัดเลือกคู่ผสม: เกณฑ์การเลือกต้นพ่อ–ต้นแม่พันธุ์ที่มีลักษณะทางพันธุกรรมเด่นเพื่อเป้าหมายการปรับปรุงพันธุ์

เทคนิคการจัดการดอก: การถอนเกสรตัวผู้ (Emasculation) เพื่อป้องกันการผสมตัวเอง และวิธีการถ่ายละอองเรณูแบบควบคุม

การประเมินการติดเมล็ด: วิธีสังเกตความสำเร็จหลังการผสมเกสรและการพัฒนาของคัพภะ (Embryo)

รูปแบบกิจกรรม:

ปฏิบัติการส่องกล้อง: สังเกตส่วนประกอบของดอกพืชไร่ผ่านแว่นขยายหรือกล้องจุลทรรศน์แบบสเตอริโอ

ฝึกทักษะภาคปฏิบัติ: ลงมือถอนเกสรและผสมเกสรด้วยเครื่องมือจริงกับตัวอย่างพืชในห้องปฏิบัติการ

จำลองสถานการณ์การผสมพันธุ์: ทดลองวางแผนและผสมเกสรตามโจทย์การปรับปรุงพันธุ์ที่ได้รับ

วิเคราะห์และเปรียบเทียบ: ศึกษาความแตกต่างระหว่างดอกที่ได้รับการผสมเกสรสำเร็จกับดอกที่ไม่ติดเมล็ด

ผลลัพธ์ที่คาดหวัง:

นักเรียนจะเข้าใจบทบาทและกระบวนการทำงานของนักปรับปรุงพันธุ์พืชอย่างเป็นระบบ พัฒนาทักษะการปฏิบัติงานที่ละเอียดอ่อน และได้รับแรงบันดาลใจในการต่อยอดงานวิจัยด้านเกษตรอัจฉริยะ (Smart Agriculture) ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของอุตสาหกรรมอาหารและพลังงานในอนาคต

วันเวลา: 3-5 กันยายน 2569, เวลา 10.30 - 12.00 น.

สถานที่: ห้อง B317 อาคารเจ้าคุณทหาร คณะเทคโนโลยีการเกษตร